كارستن نيبور ( مترجم : پرويز رجبى )

70

سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى )

موزيك نظامى ايرانى ، مثل موزيك نظامى تركيه از نزديك خيلى ناخوش‌آيند است . در عين حال ايرانيها در اتاقهايشان از سازهاى سيم‌دار و ساير سازهاى ملايم استفاده مىكنند . در اين‌جا به موزيك بيشتر از تركيه و عربستان توجه مىشود . شيشه‌اى كه در شيراز ساخته مىشود ، نسبتا سفيد و خوب است . حتى شيشه‌هاى بزرگى كه براى شراب ساخته مىشود و به خارج صادر مىشود ، نازك و سفيد است و از اين‌روى روكشى از سبد دارد . از قليان‌هاى اين‌جا پيداست ، كه اگر محصولات كارگاهها به قيمت خوبى به فروش برسد ، كارگاهها دقت بيشترى به خرج مىدهند . قليان اين‌جا خيلى خوب است ؛ چون خواستارش زياد است . اين قليانها مثل قليان كريم خانى ( شكل 4 ) است . اما پايين قليان ، از داخل ، با گلهايى از شيشهء رنگى تزئين شده است . اين گلها روى جدار قليان نقاشى نشده‌اند ، بلكه به‌صورت قائم روى ميله‌هايى قرار دارند . روز بعد از توپهايى كه در اين‌جا ، در جلو انبار ، قرار دارند ، ديدن كردم . همهء اين توپها روى پايه‌هاى بدى ، كه سه چرخ داشتند ، قرار داشتند و بين اين توپها دو زنبورك هم روى پايه‌هاى بدى قرار داشت . بيشتر اين توپها تحت‌نظر يك مرد گرجى ريخته شده بودند . اين گرجى قبلا در خدمت روسها بود ، اما بعد مسلمان شده بود و حالا با عنوان خانى در خدمت وكيل بود . اين مرد بزرگترين توپچى ايران به حساب مىآمد . نادر شاه هميشه دستور مىداده است ، كه توپهاى بزرگ را به‌صورت قطعات كوچكى بسازند ، تا بتوانند آنها را روى شتر و قاطر حمل بكنند ، اما لازم بود ، كه اين توپها را جلو شهرى ، كه مىبايست به محاصره درمىآمد ، از نو بريزند و به اين‌ترتيب وقت و هزينهء زيادى به هدر مىرفت . در اين شهر مرد گرجى يادشده توپهاى زيادى ريخته است ، كه از قطعات كوچكى تشكيل شده‌اند ، به‌طورىكه مىتوان آنها را روى قاطر بار كرد . شكل اين